Bir giyim koleksiyonu hazırlarken doğru kumaşı, uygun üreticiyi ve hedef maliyeti belirlemek önemlidir. Ancak üretim sürecinin sorunsuz ilerlemesi için bunlar tek başına yeterli değildir.
Numune onayından sonra kumaş değişikliği yapılması, üretimin planlanandan geç tamamlanması veya teslim edilen ürünlerin beklenen kaliteyi karşılamaması gibi sorunlarla karşılaşılabilir.
Bu noktada, marka ile üretici arasında önceden hazırlanmış yazılı bir anlaşma büyük önem taşır.
Giyim üretim sözleşmesi, bir moda markası ile üretici arasındaki sipariş koşullarını, ödeme yükümlülüklerini, kalite standartlarını, teslimat tarihlerini ve olası anlaşmazlıkların nasıl çözüleceğini belirleyen sözleşmedir.
Özellikle fason üretim, private label giyim üretimi ve yurt dışına yönelik koleksiyon geliştirme süreçlerinde, tarafların sorumluluklarının açıkça tanımlanması ticari riskleri azaltmaya yardımcı olur.
Bu rehberde, giyim üretim sözleşmesinde bulunması gereken temel maddeleri, ödeme modellerini, gecikme hükümlerini ve kalite anlaşmazlıklarının nasıl yönetilebileceğini örneklerle ele alıyoruz.
Giyim Üretim Sözleşmesi Nedir?
Giyim üretim sözleşmesi, bir markanın belirli teknik özelliklere sahip kıyafetleri ürettirmek üzere bir üreticiyle yaptığı ticari anlaşmadır.
Bu anlaşma; üretilecek ürünlerin özelliklerini, miktarını, fiyatını, üretim takvimini, kalite kriterlerini ve tarafların yükümlülüklerini düzenler.
Bir giyim üretim sözleşmesinin temel amacı, üretim başlamadan önce önemli konularda ortak bir anlayış oluşturmaktır.
Sözleşme farklı biçimlerde hazırlanabilir:
- Üretim sözleşmesi: Belirli bir üretim siparişinin koşullarını düzenler.
- Fason üretim sözleşmesi: Bir markanın kendi ürünlerini başka bir işletmeye ürettirdiği iş ilişkisinin şartlarını belirler.
- Çerçeve üretim sözleşmesi: Sürekli çalışan taraflar arasındaki genel ticari koşulları düzenler.
- Satın alma siparişi (Purchase Order / PO): Belirli siparişin miktar, fiyat, model ve teslimat bilgilerini içerir.
Bir satın alma siparişi, uygun koşullarda bağlayıcı sözleşmenin parçası olabilir. Bununla birlikte, yalnızca fiyat ve miktar yazan bir sipariş formu bütün üretim risklerini kapsamayabilir.
Giyim Markaları Neden Yazılı Sözleşme Yapmalı?
Yazılı üretim sözleşmeleri hem markanın hem de üreticinin haklarını korumaya yardımcı olur.
Örneğin, bir marka İstanbul’daki bir üreticiden 1.000 adet sweatshirt sipariş ettiğini düşünelim.
Üretici, üretim süresini dört hafta olarak belirtmiştir. Ancak bu sürenin hangi tarihten itibaren hesaplanacağı netleştirilmemiştir.
Marka sürenin sipariş gününde başladığını düşünürken üretici, numune onayı ve kaporanın alınmasından sonraki tarihi esas alabilir.
Bu durum teslimat anlaşmazlığına yol açabilir.
Sözleşmede üretim başlangıç koşulları açıkça belirtilmiş olsaydı, iki taraf da aynı takvime göre hareket edebilirdi.
Yazılı bir üretim anlaşması, beklentileri ölçülebilir ve kontrol edilebilir yükümlülüklere dönüştürür.
Aynı zamanda sonradan talep edilen tasarım değişiklikleri, ek maliyetler ve onay süreçleri için de ortak bir referans oluşturur.
Üretim sürecindeki iletişimi ve iş birliğini geliştirmek için Türk giyim üreticisiyle verimli çalışma rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Giyim Üretim Sözleşmesinde Hangi Maddeler Bulunmalı?
Profesyonel bir üretim sözleşmesinin kapsamı, siparişin büyüklüğüne ve üretim modeline göre değişebilir.
Ancak aşağıdaki konuların değerlendirilmesi önerilir.
| Sözleşme maddesi | Düzenlenmesi gereken konu |
|---|---|
| Tarafların bilgileri | Ticari unvan, adres, yetkili ve iletişim bilgileri |
| Üretim kapsamı | Model, renk, beden ve sipariş miktarı |
| Teknik özellikler | Kumaş, ölçü, dikiş, baskı ve aksesuar detayları |
| Numune onayı | Seri üretim için geçerli referans numune |
| Fiyatlandırma | Birim fiyat, para birimi ve ek maliyetler |
| Ödeme koşulları | Kapora, ara ödemeler ve kalan bakiye |
| Üretim takvimi | Başlangıç, kontrol aşamaları ve bitiş tarihi |
| Kalite kontrol | Testler, toleranslar ve kabul kriterleri |
| Ayıplı ürünler | Düzeltme, yeniden üretim ve reklamasyon |
| Teslimat | Teslim yeri ve Incoterms koşulu |
| Fikri mülkiyet | Tasarım, logo ve kalıp kullanım hakları |
| Uyuşmazlıklar | Uygulanacak hukuk ve çözüm yöntemi |
Ayrıca sözleşmeye eklenen teknik belgeler arasında çelişki oluşursa hangi belgenin öncelikli olacağı belirtilmelidir.
Teknik Şartname ve Onaylı Numuneler
Tech Pack neden sözleşmenin parçası olmalı?
Bir giyim ürününün teknik özelliklerini sözlü olarak açıklamak yeterli değildir.
Örneğin, yalnızca “kaliteli, kalın kumaşlı hoodie” ifadesi farklı üreticiler tarafından farklı biçimlerde yorumlanabilir.
Bu nedenle üretim sözleşmesinde, ürünün teknik şartnamesine veya Tech Pack belgesine açıkça atıf yapılmalıdır.
Tech Pack içerisinde şu bilgiler yer alabilir:
- Kumaş türü, gramajı ve elyaf bileşimi
- Beden tablosu ve ölçü toleransları
- Dikiş ve birleştirme teknikleri
- Baskı ve nakış konumları
- Renk kodları ve kumaş referansları
- Etiket, aksesuar ve paketleme detayları
- Ürüne uygulanacak kalite testleri
Örneğin, 400 GSM French Terry kumaştan üretilecek bir hoodie için kumaş bileşimi, dikiş özellikleri ve beden ölçüleri ayrı ayrı tanımlanabilir.
Bu bilgiler, üretim sonunda ortaya çıkan ürünün neye göre değerlendirileceğini belirler.
Onaylı numune neden önemlidir?

Seri üretimden önce hazırlanan ve marka tarafından onaylanan numune, üretim için fiziksel referans oluşturur.
Bu numune genellikle Pre-Production Sample (PPS) olarak adlandırılır.
Numune onayı sırasında ürünün hangi sürümünün kabul edildiği, onay tarihi ve varsa istisnalar yazılı olarak kaydedilmelidir.
Üretim başladıktan sonra yapılacak değişikliklerin fiyat ve takvime etkisi de ayrıca onaylanmalıdır.
Ödeme Koşulları: Kapora, Ara Ödemeler ve Kalan Bakiye
Ödeme planı, giyim üretim sözleşmesinin en önemli ticari bölümlerinden biridir.
Üreticiler, kumaş ve aksesuar tedariki gibi giderleri karşılamak için üretim öncesinde ödeme talep edebilir.
Markalar ise ürünlerin sözleşmeye uygun şekilde tamamlanmasını güvence altına almak ister.
Ödeme planı hazırlamadan önce, giyim markası kurmanın maliyetlerini ve üretim bütçesini etkileyen temel giderleri değerlendirmek faydalıdır.
Giyim üretiminde yaygın ödeme modelleri
1. %50 kapora ve %50 kalan ödeme
Örnek bir modelde sipariş onaylandığında %50 ödeme yapılır. Kalan %50 ise sözleşmede belirlenen aşamada, genellikle sevkiyat veya teslim öncesinde ödenir.
2. Üretim aşamalarına bağlı ödemeler
Daha büyük projelerde ödemeler kumaş tedariki, üretim ilerlemesi ve tamamlanma gibi aşamalara bölünebilir.
3. Kalite kontrol sonrası bakiye ödemesi
Taraflar, son ödemenin belirli bir kalite kontrol prosedürünün başarıyla tamamlanmasına bağlı olmasını kararlaştırabilir.
Bu modelde kontrolün kim tarafından yapılacağı ve hangi kriterlere göre başarılı sayılacağı önceden belirlenmelidir.
Ödeme maddesinde neler yazmalı?

Sözleşmede yalnızca ödeme yüzdeleri değil, ödeme yükümlülüğünün ne zaman doğacağı da açıklanmalıdır.
Özellikle şu konulara dikkat edilmelidir:
- Ödeme tutarı ve para birimi
- Ödeme yöntemi ve banka masrafları
- Kaporanın hangi koşullarda iade edilebileceği
- Onaylanan değişikliklerin maliyeti
- Geciken ödemelerin sonuçları
- Sipariş iptalinde malzeme ve üretim giderlerinin durumu
Önemli: Kaporanın her durumda iade edileceği veya hiçbir durumda iade edilmeyeceği varsayılmamalıdır. Ödemenin hukuki niteliği, sözleşmedeki düzenleme ve uygulanacak hukuk birlikte değerlendirilmelidir.
Üretim Süresi ve Teslimat Gecikmeleri Nasıl Düzenlenmeli?
Giyim üretimi birden fazla aşamadan oluşur.
Üretim takvimini daha doğru planlamak için MOQ, lead time ve diğer giyim üretim terimlerini anlamak önemlidir.
Kumaş temini, numune onayı, kesim, dikim, baskı, ütüleme, kalite kontrol ve paketleme süreçlerinin her biri üretim takvimini etkileyebilir.
Üretim süresi ne zaman başlamalı?
Sözleşmede üretim süresinin başlangıcı açıkça belirlenmelidir.
Örneğin, başlangıç için şu koşullar öngörülebilir:
- Kaporanın üretici hesabına ulaşması
- Teknik şartnamenin kesinleşmesi
- Üretim numunesinin onaylanması
- Gerekli malzemelerin hazır olması
Ayrıca üretimin tamamlanma tarihi, nakliyeciye teslim tarihi ve müşterinin deposuna tahmini varış tarihi birbirinden ayrılmalıdır.
Üretici teslimatı geciktirirse ne olur?

Gecikme hükümleri, gecikmenin nasıl bildirileceğini ve hangi çözüm yollarının uygulanacağını belirlemelidir.
Duruma göre ek süre verilmesi, üretimin hızlandırılması, belirli zararların karşılanması veya sözleşmenin sona erdirilmesi gündeme gelebilir.
Ancak her gecikme üreticiden kaynaklanmaz.
Markanın numuneyi geç onaylaması, sonradan tasarım değişikliği talep etmesi veya sözleşmede tanımlanan olağanüstü durumlar da takvimi etkileyebilir.
Cezai şart ve tazminat maddeleri, uygulanacak hukuka uygun şekilde hazırlanmalıdır.
Kalite Kontrol ve Ayıplı Ürünler
Giyim üretiminde kalite uyuşmazlıklarını azaltmanın en etkili yollarından biri, kabul edilebilir ve kabul edilemez sapmaları önceden tanımlamaktır.
“Avrupa kalitesinde üretim” gibi ifadeler tek başına yeterli teknik kriter oluşturmaz.
Kalite koşulları; numuneler, ölçü toleransları, kumaş testleri ve muayene prosedürleriyle desteklenmelidir.
Üretimde hata türleri
Giyim kalite kontrollerinde hatalar genellikle üç gruba ayrılır.
Kritik hatalar (Critical Defects): Ürün güvenliği veya ciddi mevzuat uyumsuzluklarıyla ilgili sorunlardır.
Majör hatalar (Major Defects): Ürünün işlevini, görünümünü veya satılabilirliğini önemli ölçüde etkileyen kusurlardır.
Minör hatalar (Minor Defects): Önceden belirlenen sınıflandırmaya göre daha küçük sapmalardır.
Örneğin yanlış beden etiketi, hatalı nakış konumu, kumaş lekesi veya dikiş açılması; etkisine ve sözleşmede belirlenen kriterlere göre değerlendirilebilir.
AQL kalite kontrol sistemi nedir?
AQL (Acceptance Quality Limit), bir üretim partisinin örnekleme yoluyla değerlendirilmesinde kullanılan kabul kalite limitidir.
ISO 2859-1:2026, AQL esaslı örnekleme ve parti kabul yöntemlerini düzenleyen uluslararası standarttır.
Sözleşmede yalnızca “AQL kontrolü yapılacaktır” yazılması yeterli değildir.
Taraflar ayrıca örnekleme planını, muayene seviyesini, hata sınıflandırmalarını ve kabul veya ret sınırlarını belirlemelidir.
AQL kontrolünden geçmek, partideki bütün ürünlerin kusursuz olduğu anlamına gelmez.
Kalite kontrol başarısız olursa ne yapılır?

Ürünler belirlenen kriterleri karşılamadığında uygulanabilecek yöntemler şunlardır:
- Hatalı ürünlerin düzeltilmesi
- Uygun olmayan parçaların değiştirilmesi
- Gerektiğinde yeniden üretim yapılması
- Düzeltme sonrası tekrar kontrol
- Tarafların kabul ettiği kusurlar için fiyat düzenlemesi
- Sözleşmenin ve hukukun izin verdiği durumlarda ürünlerin reddedilmesi
Tekrar kontrolün, yeniden üretimin ve ek taşıma masraflarının kimin sorumluluğunda olduğu önceden belirlenmelidir.
Ayıplı Mal Bildirimi ve Türk Hukuku
Türkiye’deki ticari satışlarda kalite uyuşmazlıklarını değerlendirirken 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu önem taşıyabilir.
TTK Madde 23: Ayıp ihbarı süreleri
TTK 23/1-c kapsamındaki ticari satışlarda, teslim sırasında açıkça belli olan ayıplar için iki günlük bildirim süresi öngörülür.
Açıkça belli olmayan ayıplarda ise alıcının teslimden itibaren sekiz gün içinde ürünü incelemesi veya inceletmesi ve bu incelemede tespit edilen ayıbı aynı süre içinde bildirmesi gerekir.
Olağan incelemeyle tespit edilemeyen gizli ayıplarda farklı kurallar gündeme gelir.
Ancak bu süreler her fason üretim sözleşmesine veya uluslararası siparişe otomatik olarak uygulanmaz.
Sözleşmenin hukuki niteliği, tarafların tacir sıfatı ve uygulanacak hukuk önemlidir.
Uluslararası satışlarda Birleşmiş Milletler Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Antlaşması (CISG) da uygulanabilir.
Bu nedenle ayıp bildiriminin nasıl yapılacağı ve hangi kanıtların sunulacağı sözleşmede açıkça düzenlenmelidir.
Tasarım Hakları, Kalıp Sahipliği ve Gizlilik
Moda markaları için özgün tasarımlar ve teknik üretim belgeleri ticari değer taşır.
Bu nedenle üreticinin kullanımına sunulan fikri mülkiyet unsurları konusunda açık kurallar oluşturulmalıdır.
Sözleşmede şu sorular yanıtlanmalıdır:
- Markanın sağladığı tasarımların hakları kime ait?
- Üretim sırasında geliştirilen kalıpların kullanım hakkı kimde?
- Numune geliştirme ücreti hangi hakları kapsıyor?
- Üretici, markanın logosunu başka ürünlerde kullanabilir mi?
- Teknik belgeler üçüncü kişilerle paylaşılabilir mi?
- Sözleşme bittiğinde kalıplar ve dosyalar nasıl teslim edilecek?
Özellikle private label ve özel tasarım üretiminde gizlilik hükümleri önemlidir.
Üretici tarafından bağımsız olarak geliştirilen teknik bilgi ile markanın sağladığı özgün tasarımlar ayrı değerlendirilmelidir.
Bir geliştirme ücretinin ödenmiş olması, bütün fikri mülkiyet haklarının kendiliğinden devredildiği anlamına gelmez.
Uluslararası Teslimat ve Incoterms Kuralları
Türkiye’den Avrupa veya ABD’ye giyim ürünleri gönderilirken üretim sözleşmesi ile nakliye koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
ICC tarafından yayımlanan Incoterms® 2020 kuralları; taşıma yükümlülüklerinin, maliyetlerin ve taşıma risklerinin taraflar arasında nasıl paylaşılacağını belirler.
Giyim üretiminde karşılaşılabilecek bazı teslim şekilleri şunlardır:
- EXW (Ex Works): Satıcı ürünü belirtilen yerde alıcının kullanımına hazır bulundurur. Alıcı geniş kapsamlı taşıma ve ihracat işlemi sorumlulukları üstlenir.
- FCA (Free Carrier): Satıcı ürünü belirlenen noktada taşıyıcıya teslim eder ve genel olarak ihracat gümrük işlemlerinden sorumludur.
- DAP (Delivered at Place): Satıcı taşımanın belirlenen varış yerine kadar organizasyonunu üstlenir; ithalat işlemleri genel olarak alıcıya aittir.
Sözleşmede teslim şekliyle birlikte kesin teslim yeri de belirtilmelidir.
Örneğin yalnızca “EXW İstanbul” yazmak yerine, ilgili teslim noktasının açık adresinin kullanılması daha doğru olur.
Incoterms kuralları tek başına ödeme tarihini, ürün kalitesini veya mülkiyetin ne zaman devredileceğini düzenlemez.
Türkiye’de Üretilen Giyim Ürünlerinin Avrupa’ya Satışı
Türkiye’de üretilen kıyafetlerin Avrupa Birliği pazarında satılması planlanıyorsa ürün güvenliği ve etiketleme gereklilikleri de dikkate alınmalıdır.
Örneğin, AB’nin 1007/2011 sayılı düzenlemesi tekstil ürünlerinde elyaf bileşiminin belirtilmesine ilişkin kurallar içerir.
Avrupa pazarına yönelik ürünlerde uygulanabilecek gereklilikleri daha ayrıntılı öğrenmek için AB tekstil etiketleme kuralları rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Ürün türüne göre kimyasal uygunluk, güvenlik veya ilave teknik belge gereksinimleri de söz konusu olabilir.
Üreticiyle yapılan anlaşmada gerekli ürün bilgilerini, test raporlarını ve teknik belgeleri kimin sağlayacağı belirlenmelidir.
Ancak taraflar arasındaki sorumluluk paylaşımı, ithalatçı veya diğer ekonomik işletmecilerin kanundan doğan yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Üretim Uyuşmazlıkları Nasıl Çözülmeli?
Bir uyuşmazlık ortaya çıktığında ilk adım, sorunun yazılı olarak belgelenmesidir.
İlgili taraflar onaylı numuneleri, teknik şartnameleri, kalite raporlarını ve yazışmaları incelemelidir.
Ardından çözüm için belirli bir süre tanınabilir.
Taraflar anlaşamazsa sözleşmede öngörülen yönetim düzeyinde görüşme, arabuluculuk, tahkim veya yargı yolları gündeme gelebilir.
Uluslararası anlaşmalarda uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme veya tahkim yeri ve işlem dili önceden belirlenmelidir.
Uygulamalı Örnek: 500 Adet Hoodie Üretim Sözleşmesi
Bir streetwear markasının İstanbul’da 500 adet hoodie ürettirmek istediğini düşünelim.
Marka, kumaşını seçmiş ve satışa çıkış tarihini planlamıştır.
Sipariş öncesinde aşağıdaki konular yazılı hale getirilir:
| Konu | Örnek anlaşma |
|---|---|
| Ürün | 500 adet özel tasarım hoodie |
| Kumaş | Onaylı teknik özelliklerde French Terry |
| Numune | Seri üretim öncesi yazılı PPS onayı |
| Ödeme | %50 başlangıç, %50 sözleşmede belirlenen aşamada |
| Üretim | Başlangıç koşullarından itibaren 4–6 hafta |
| Kalite | Onaylı numune, ölçü toleransları ve kontrol planı |
| Teslimat | Kesin teslim yeriyle birlikte kararlaştırılan Incoterms |
| Tasarım hakları | Logo, kalıp ve grafik kullanım şartları |
Bu tablo yalnızca açıklayıcı bir örnektir. Gerçek süreler, ödeme koşulları ve kalite kriterleri sipariş bazında kararlaştırılmalıdır.
Böylece üretici neyi, hangi şartlarla üreteceğini bilir. Marka da siparişinin hangi kriterlere göre değerlendirileceğini önceden görebilir.
Sözleşme İmzalamadan Önce Kontrol Listesi
Üretim siparişinizi kesinleştirmeden önce aşağıdaki soruları yanıtlayın:
- Ürünlerin teknik özellikleri eksiksiz tanımlandı mı?
- Seri üretim numunesi yazılı olarak onaylandı mı?
- Birim fiyatlar ve ek maliyetler net mi?
- Ödeme tarihleri ve koşulları belirlendi mi?
- Üretim başlangıç ve bitiş tarihleri açık mı?
- Kalite kontrol yöntemi ve toleranslar tanımlandı mı?
- Ayıplı ürünler için çözüm süreci yazıldı mı?
- Nakliye ve gümrük sorumlulukları belirlendi mi?
- Tasarım ve kalıp hakları açıkça düzenlendi mi?
- Uyuşmazlık durumunda izlenecek yol belli mi?
Bu sorulara açık cevaplar verilmesi, daha öngörülebilir bir üretim süreci oluşturur.
Istanbul Factory ile Profesyonel Giyim Üretimi
İstanbul, kumaş tedarikinden konfeksiyona, baskı ve nakıştan ürün geliştirmeye kadar farklı uzmanlıkların bir arada bulunduğu önemli bir tekstil üretim merkezidir.
Şehrin üretim altyapısını ve tedarik olanaklarını daha yakından tanımak için İstanbul tekstil üretim ekosistemi hakkındaki rehberimizi okuyabilirsiniz.
Istanbul Factory, yeni kurulan moda markaları, streetwear girişimleri ve mevcut koleksiyonlarını geliştirmek isteyen işletmeler için İstanbul merkezli giyim üretim hizmetleri sunar.
Ürün tasarımı, kumaş seçimi, numune geliştirme, özel üretim, baskı, nakış ve kalite kontrol gibi süreçlerde markalara destek verir.
Bizim için başarılı bir üretim iş birliği, ürünün nasıl üretileceğinin yanı sıra beklentilerin ve ticari koşulların baştan netleştirilmesiyle başlar.
Yeni bir koleksiyon mu hazırlıyorsunuz?
Istanbul Factory ile iletişime geçerek tasarımlarınızı, hedef adetlerinizi, kumaş tercihlerinizi ve üretim ihtiyaçlarınızı paylaşabilirsiniz.
Istanbul Factory ile Üretim Talebinizi Paylaşın
Sıkça Sorulan Sorular
1. Giyim üretim sözleşmesi yapmak zorunlu mu?
Her üretim ilişkisinde yazılı sözleşme yapılması genel olarak zorunlu değildir. Ancak yazılı sözleşme, ürün özelliklerini, ödeme koşullarını ve tarafların yükümlülüklerini kanıtlamayı kolaylaştırdığı için özellikle B2B üretim siparişlerinde önemle tavsiye edilir.
2. Fason üretim sözleşmesinde hangi bilgiler bulunmalı?
Üretim kapsamı, teknik şartname, ürün miktarı, birim fiyat, ödeme planı, numune onayı, üretim takvimi, kalite kontrol kriterleri, teslimat koşulları, tasarım hakları ve uyuşmazlık çözüm yöntemi yer almalıdır.
3. Giyim üretiminde kapora yüzde kaç olmalı?
Tek bir zorunlu kapora oranı bulunmaz. %50 kapora ve %50 kalan ödeme, kullanılabilecek modellerden biridir. Oran; sipariş büyüklüğü, malzeme maliyetleri ve tarafların anlaşmasına göre değişebilir.
4. Üretici teslimatı geciktirirse sipariş iptal edilebilir mi?
Belirli koşullarda sözleşmenin sona erdirilmesi mümkün olabilir. Bunun için sözleşme hükümleri, gecikmenin nedeni, uygulanacak hukuk ve gerekiyorsa ek süre verilmesi gibi hususlar değerlendirilmelidir.
5. Ayıplı üretilen kıyafetlerden kim sorumludur?
Sorumluluk, ayıbın nedenine ve tarafların yükümlülüklerine göre belirlenir. Sözleşmeye aykırı üretimden kaynaklanan kusurlarda üreticinin sorumluluğu doğabilir. Ancak yanlış teknik bilgi, sonradan yapılan değişiklikler veya başka nedenler de değerlendirilmelidir.
6. Üretim sırasında hazırlanan kalıplar kime aittir?
Kalıpların mülkiyeti ve kullanım hakları sözleşmeye ve ilgili hukuka bağlıdır. Marka tarafından sağlanan kalıplar ile üretici tarafından geliştirilen kalıpların hakları açıkça düzenlenmelidir.

